026-32531283

روش های تصمیم گیری چندمعیاره

روش های تصمیم گیری چندمعیاره

روش های تصمیم گیری چندمعیاره

جزئیات

انسان حتی در کوچک ترین تصمیم شخصی، در پی آن است که بین نیازها و اهدافش تعادلی برقرار کند و این ضرورت او را به استفاده از روش های تصمیم گیری چند معیاره به عنوان یک راه حل، نیازمند می کند.

19 شهریور 1397
انسان حتی در کوچک ترین تصمیم شخصی، در پی آن است که بین نیازها و اهدافش تعادلی برقرار کند و این ضرورت او را به استفاده از روش های تصمیم گیری چند معیاره به عنوان یک راه حل، نیازمند می کند. در گذشته مسائل تجاری اغلب با یک هدف و آن هم بیشینه کردن سود تبیین می شدند اما امروزه در تجارت این شاخص نمی تواند به تنهایی راه گشای پیشرفت باشد. هنر تصمیم گیرندگان امروزی، استفاده از اهداف چندگانه و متضادی مانند کمینه کردن هزینه و بیشینه کردن کیفیت خدمات است. این گونه مسائل خیلی پیچیده تر از مسائل گذشته و سنتی هستند. باید اهداف مورد نظر را با شاخص های متعدد مقایسه کرده و یا آن ها را رتبه بندی کرد. این گونه مسائل در چند دهه اخیر به طور چشمگیری مورد توجه قرار گرفته اند. پیچیدگی های محیط برنامه ریزی، حجم زیاد اطلاعات و مشکلات عدیده ای که جهان کنونی با آن مواجه است، نگرش یک بعدی را نمی تابد. بسیار مشکل است که از یک زاویه تک بعدی پدیده های اطراف خود را ببینیم و تنها با یک شاخص به قضاوت بپردازیم.
در جهان امروز پیچیدگی ذاتی بسیاری از محیط های تصمیم گیری، لزوم جامع نگری در تصمیم گیری ها را ایجاب می کند. امروزه لزوم بهره گیری از افراد مختلف با مشاغل، تخصص ها، تجربیات، سوابق و دیدگاه های علمی گوناگون کاملاً معمول شده است. همه این موارد، ضرورت استفاده از روش های تصمیم گیری گروهی و چندمعیاره را بیش از پیش مشخص می کند. در بعضی از مسائل ممکن است معیارها با یکدیگر متضاد باشند، یعنی افزایش یک عامل یا معیار موجب کاهش عامل دیگر شود. تبدیل معیارها (اعم از کیفی و کمی) به یکدیگر نیز مشکلات خاص خود را دارد. در این گونه مسائل معمولاً باید به دنبال گزینه هایی بود که بیشترین مزیت را برای تمامی معیارها ارائه می کند. مسائل تصمیم گیری چندمعیاره در تمامی زمینه های مدیریتی به کار گرفته شده اند:
  - مدیریت و برنامه ریزی استراتژیک
  - برنامه ریزی صنعتی
  - برنامه ریزی کشاورزی و مدیریت جنگل ها
  - حمل و نقل
  - مکان یابی
  - برنامه ریزی شهری
  - مخابرات
  - مدیریت نیروی انسانی
  - کنترل پروژه
  - مدیریت زنجیره تأمین
  - و ...
معیار در تصمیم گیری ممکن است به دو صورت شاخص و یا هدف ارائه شود. بر این اساس مسائل چندمعیاره به دو دستۀ چند شاخصه1 و چند هدفه2 تقسیم می شود. در حالت چندشاخصه با مسائلی سر و کار داریم که تصمیم گیرنده می خواهد با توجه به عوامل چندگانه، از بین چندین گزینه یکی را انتخاب و یا گزینه ها را رتبه بندی کند. مانند انتخاب شغل از بین موقعیت های موجود با توجه به میزان حقوق، مزایا، محیط کار، فاصله از منزل و رضایت شغلی. حالت چندهدفه برای مسائلی به کار گرفته می شود که تصمیم گیرنده می خواهد با توجه به اهداف چندگانه میزان هر فعالیت را مشخص کند. مثلاً در یک سیستم تولیدی با توجه به محدودیت ها، از هر کالا به چه میزان تولید شود تا نیروی کار، زمان تولید و مواد اولیه مصرفی کمینه شده در حالی که سود حاصله، میزان تولید و کیفیت کالا بیشینه شود.

پانویس
1. Multiple Attribute Decision Making (MADM)
2. Multiple Objective Decision Making (MODM)

منبع
عطائی، محمد. (1389). تصمیم گیری چندمعیاره، انتشارات دانشگاه صنعتی شاهرود: شاهرود.
 

مدیران به روز شما را به روز نگه می دارد

مقاله ها