026-32531283

فرایند اجتماعی کردن افراد

فرایند اجتماعی کردن افراد

فرایند اجتماعی کردن افراد

جزئیات

در صورت موفقیت، اجتماعی کردن فرد موجب ماندن و ادامه خدمت او در سازمان و همچنین تعهد بیشتر وی نسبت به وظایف و عملکردش می گردد؛ ولی در صورت عدم موفقیت، نتیجه آن معمولاً شکست در کار و ترک خدمت خواهد بود.

13 مرداد 1397
در صورت موفقیت، اجتماعی کردن فرد موجب ماندن و ادامه خدمت او در سازمان و همچنین تعهد بیشتر وی نسبت به وظایف و عملکردش می گردد؛ ولی در صورت عدم موفقیت، نتیجه آن معمولاً شکست در کار و ترک خدمت خواهد بود. بدیهی است برنامه هایی که برای اجتماعی کردن افراد طراحی و اجرا می گردند، یکسان نیست و بستگی به سوابق کسانی دارد که وارد سازمان می شوند. یعنی ممکن است فردی بر اثر تحقیقاتی که خود به عمل آورده یا در حین ارتباط های قبلی اش با سازمان و ضمن مراحل کارمندیابی، انتخاب و استخدام، کاملاً با سازمان و اهداف و رویه های آن آشنا شده باشد. طبیعی است طراحی برنامه برای اجتماعی کردن چنین فردی با طراحی برنامه برای اجتماعی کردن فردی که اطلاعات چندانی درباره سازمان ندارد، متفاوت خواهد بود. فرایند اجتماعی کردن فرد در سازمان به سه مرحله تقسیم می شود.
مرحله اول: قبل از ورود به سازمان
در انتظار ورود و شروع به خدمت، تصوری از کار در ذهن فرد نقش می بندد و با امیدها و توقعاتی که از سازمان دارد خود را برای کار آماده می سازد. با نزدیک شدن زمان ورود به سازمان، فرد ممکن است از پیش، خود را عضوی از سازمان ببیند و سعی کند رفتار و کردار خود را متناسب با تصوری که از سازمان دارد، تغییر دهد. به طور مثال، داوطلبان ورود به دانشگاه که در مسابقه ورودی قبول شده اند، حتی قبل از ورود خود را دانشگاهی می بینند و اغلب می کوشند تا حالات و حرکات خود را از حالات و حرکات یک محصل دبیرستانی به آنچه فکر می کنند باید حالات و حرکات یک دانشجو باشد، تغییر دهند.
ولی بدیهی است که فرد برای کسب شرایط لازم و احراز شغل (بخصوص برای مشاغل تخصصی در سازمان های حرفه ای)، قبلاً مدارجی را پیموده است. یعنی قبل از ورود به سازمان، فرد در دنیای دیگری بوده و تحصیلات و تجربیات قبلی او تا حدود زیادی بینش، نگرش، اخلاق و رفتارش را تحت تأثیر قرار داده است و در نتیجه، با ارزش ها، انتظارات و تصورات خاصی وارد سازمان می شود. هر قدر که تصورات و انتظارات فرد تازه وارد از سازمان واقعی تر باشد، هر قدر که نظام ارزشی شکل گرفته و تثبیت شده او با نظام ارزشی سازمان مطابقت بیشتری داشته باشد و هر قدر که میان نیازهای سازمان و استعداد، مهارت و خواسته های فرد، سازگاری بیشتری وجود داشته باشد، ورود او به سازمان با موفقیت بیشتری انجام می گیرد.
مرحله دوم: رویارویی فرد با سازمان
بعد از احراز شغل و ورود به سازمان، فرد ممکن است با این واقعیت مواجه گردد که میان تصور و انتظار او از شغل و سازمان و واقعیات تفاوت هایی وجود دارد. در این صورت سازمان باید بکوشد تا فرد را از قالب های فکری و رفتاری سابقش خارج سازد و ارزش های مورد نظر را جایگزین آن ها کند. ولی چنانچه تفاوت میان انتظارات از سازمان و واقعیات، عمیق و اساسی باشد فرد، اغلب چاره ای جز استعفاء و ترک خدمت ندارد. در بدو استخدام و ورود به سازمان، فرد فکر می کند شغل مهم و حساسی را به عهده خواهد گرفت که برای انجام آن به تمام نیروی فکری و خلاقیت او نیاز هست؛ ولی مدتی بعد از آغاز کار، معمولاً  فرد تازه وارد به این واقعیت تن در می دهد که دارای شغلی بسیار معمولی است که به حداقل نیرو و مهارت او نیاز دارد. این احساس که توانایی های فرد، بسیار بیشتر از کاری است که انجام می دهد و این فکر که شغل او بی اهمیت یا بی محتواست، بسیار آزاردهنده و مهمترین عامل ترک سازمان می باشد.
بروز چنین مشکلاتی اهمیت و حساسیت فرایند انتخاب را آشکار می کند. اگر تفاوت میان واقعیات سازمان و پیش فرض های فرد در مورد آن، چنان عمیق نباشد که به او شوکه وارد کند، یا اگر قادر به تحمل این شوک اولیه باشد و تصمیم به ماندن در سازمان بگیرد، روش هایی مثل تغییر نگرش، برقراری رابطه با دیگران و افزایش صبر و شکیبایی وجود دارد؛ که فرد می تواند خود را با شرایط سازمان وفق دهد.
مرحله سوم: تحول و دگرگونی فرد
اگر فرد شناخت درستی از سازمان داشته باشد، هنجار و نظام ارزشی سازمان را می پذیرد؛ بینش، نگرش و رفتار خود را منطبق با آن تغییر می دهد؛ جایگاه کاری و اجتماعی صحیح خود را درمی یابد و به عنوان عضوی واقعی پذیرفته می شود. چنانچه فرایند اجتماعی کردن، موفقیت آمیز باشد، نتیجه تعهد بیشتر فرد نسبت به شغل و سازمان و در پی آن بهره وری و کارایی بیشتر خواهد بود. ولی اگر این فرایند با شکست مواجه شده باشد نتیجه، جابجایی های زیاد و در نهایت خروج فرد از سازمان به صورت استعفا یا اخراج خواهد بود.

منبع
سعادت، اسفندیار. (1389). مدیریت منابع انسانی، تهران: نشر سمت.


 
مدیران به روز شما را به روز نگه می دارد

مقاله ها