026-32531283
support@modiranbrooz.com

تجزیه و تحلیل شغل

تجزیه و تحلیل شغل

تجزیه و تحلیل شغل

جزئیات

تجزیه و تحلیل شغل فرایندی است که از طریق آن ماهیت و ویژگی های هر یک از مشاغل در سازمان بررسی می گردد و اطلاعات کافی دربارۀ آن ها جمع آوری و گزارش می شود. با تجزیه و تحلیل شغل مشخص می شود هر شغل چه وظایفی را شامل می شود و برای احراز و انجام شایسته آن چه مهارت ها، دانش ها و توانایی هایی لازم است.

5 فروردین 1398
تجزیه و تحلیل شغل فرایندی است که از طریق آن ماهیت و ویژگی های هر یک از مشاغل در سازمان بررسی می گردد و اطلاعات کافی دربارۀ آن ها جمع آوری و گزارش می شود. با تجزیه و تحلیل شغل مشخص می شود هر شغل چه وظایفی را شامل می شود و برای احراز و انجام شایسته آن چه مهارت ها، دانش ها و توانایی هایی لازم است. بنا به تعریف دیگری تجزیه و تحلیل شغل، شرح خلاصۀ وظایف و مسئولیت های شغل، رابطه آن شغل با مشاغل دیگر، دانش و مهارت های لازم برای انجام دادن آن و شرایط کار است. هنگام تجزیه و تحلیل شغل باید توجه داشت که شغل را آنچنان که انجام می شود گزارش کرد، نه آنچنان که در گذشته انجام می شده یا آنچنان که باید انجام شود، یا آنچنان که در سازمان ها و مؤسسات مشابه دیگر انجام می شود. مطالعه و بررسی اینکه شغل چگونه باید انجام گیرد، معمولاً بعد از تجزیه و تحلیل شغل صورت می پذیرد و وظیفه ای است که بر عهده متخصصان روش سنجی یا مهندسان صنایع است. مراحل تجزیه و تحلیل مشاغل شامل:
مرحله اول. کل سازمان بررسی می گردد تا معلوم شود مشاغل فعلی با بافت و اهداف کلی آن هماهنگی و مطابقت دارد یا خیر. بدین منظور علاوه بر ترسیم نمودار کلی سازمان لازم است ساختار دوایر، واحدها و مشاغل مختلف و ارتباط آن ها با یکدیگر برای تحلیلگر مشخص شود. در این مرحله، از نمودارها و اطلاعاتی از این قبیل استفاده می شود.
مرحله دوم. معین می گردد که منظور از تجزیه و تحلیل شغل چیست و از اطلاعاتی که از این طریق بدست می آید، چه استفاده ای خواهد شد.
مرحله سوم. نمونه ای از مشاغل برای تجزیه و تحلیل انتخاب می شود. مطالعه و تجزیه و تحلیل همه مشاغل در سازمان، بسیار وقت گیر و پرهزینه است؛ از این رو معمولاً نمونه هایی از مشاغل به این منظور انتخاب می شود.
مرحله چهارم. با استفاده از روش های مختلف تجزیه و تحلیل شغل، اطلاعات لازم دربارۀ هر شغل و خصوصیاتی که شاغل آن باید دارا باشد تا بتواند از عهده کارش برآید، جمع آوری می گردد.
مرحله پنجم. با استفاده از اطلاعات به دست آمده شرح شغل تنظیم می شود.
مرحله ششم. بر اساس ویژگی های شغل، شرایط احراز آن تنظیم می شود.
مرحله هفتم. با استفاده از اطلاعاتی که طی مراحل ششگانه به دست آمده است طراحی شغل انجام می گیرد. منظور از طراحی شغل، تنظیم وظایف و مسئولیت ها در یک شغل یا گروهی از مشاغل وابسته به یکدیگر به نحوی است که حداکثر بازدهی به دست آید و باعث رضایت، رشد و پیشرفت و در نهایت بهبود کیفیت زندگی کاری کارکنان شود.
مرحله هشتم. مراحل مختلف طراحی شغل ارزیابی می شود تا در صورت نیاز، اصلاحات لازم در آن به عمل آید. بدین سان ملاحظه می شود که طراحی شغل، نتیجه و بازدهی نهایی تجزیه و تحلیل شغل است.
اطلاعاتی که از تجزیه و تحلیل شغل به دست می آید در امور مختلف مربوط به مدیریت منابع انسانی مورد استفاده قرار می گیرد که مهمترین آن ها عبارت اند از:
کارمندیابی: گذشته از اینکه شغلی که می خواهیم برای تصدی آن فردی را جستجو کنیم جدید باشد یا از قبل در سازمان وجود داشته باشد، لازم است اطلاعاتی درباره ویژگی های شغل و مهارت های مورد نیاز برای انجام دادن آن در اختیار داشته باشیم تا بتوانیم فرد مناسبی را انتخاب نماییم. بنابراین تجزیه و تحلیل شغل، شرط موفقیت فرایند کارمندیابی است.
انتخاب و انتصاب: فرایند انتخاب در اصل جور کردن شغل با شاغل است. یعنی انتخاب هنگامی صحیح و علمی تلقی می شود که شایسته ترین و مناسب ترین فرد برای شغل بخصوصی، شناسایی، انتخاب و به آن کار منصوب شده باشد. بنابراین، تجزیه و تحلیل شغل، تنظیم شرح و شرایط احراز شغل، نقش مهم و اولیه ای در انتخاب شایسته کارکنان خواهد داشت.
آموزش: اطلاعات به دست آمده از تجزیه و تحلیل شغل، نقش مهمی در تنظیم دوره های آموزشی در سازمان دارد. تعیین اینکه آیا متصدیان فعلی مشاغل برای انجام دادن بهتر کار نیاز به آموزش یا گذراندن دوره های خاصی دارند، هنگامی میسر است که شرح شغل تنظیم شده باشد. همچنین با اطلاعاتی که از تجزیه و تحلیل شغل به دست آمده است می توان معین کرد که افراد برای تصدی شغل در آینده به چه آموزش هایی نیاز خواهند داشت. در هر صورت، اهداف آموزشی هر سازمان تابع تجزیه و تحلیل مشاغل در آن سازمان است.
ایمنی: تجزیه و تحلیل شغل معمولاً خطرهای موجود در کار، روش های غلط انجام دادن کار یا فقدان ایمنی در محیط کار را آشکار می سازد.
ارزیابی عملکرد: منظور از ارزیابی عملکرد، سنجش چگونگی عملکرد فرد در انجام وظایفی است که به او محول شده است. برای اینکه مشخص شود عملکرد فرد در سطح مورد انتظار ، کمتر یا بیشتر از آن بوده است، باید شرح دقیقی از وظایف شاغل وجود داشته باشد. تنها بر اساس چنین معیاری قضاوت درباره چگونگی عملکرد فرد منصفانه خواهد بود.
حقوق دستمزد: اگر تجزیه و تحلیل شغل درست انجام گرفته باشد، می توان تا حدودی مطمئن شد که حقوق و دستمزد کارکنان به طور عادلانه تعیین می شود. در تجزیه و تحلیل شغل، درجۀ سختی شغل، وظایف و مسئولیت های موجود در آن، و مهارت ها و توانایی های لازم برای انجام دادن آن مشخص و ارزش آن شغل نسبت به سایر مشاغل در سازمان معین گردیده، بر اساس آن جدول پرداخت حقوق و دستمزد تهیه می شود.
طراحی شغل: از اطلاعات حاصل از تجزیه و تحلیل شغل در طراحی شغل یا تغییر ساختار شغل و عناصر و وظایف تشکیل دهنده آن استفاده می شود.
 
منابع
1. سعادت، اسفندیار. (1389). مدیریت منابع انسانی، تهران: نشر سمت.
 


 
  مدیران به روز شما را به روز نگه می دارد

مقاله ها