026-32531283
support@modiranbrooz.com

روش های تأمین مالی صادرات

روش های تأمین مالی صادرات

روش های تأمین مالی صادرات

جزئیات

یکی از مسائل مهم هر کسب وکار امروزی بخصوص کسب وکارهای فعال در حوزه صادرات، بحث تأمین مالی است. امروزه با توجه به اهمیت امر صادرات برای کشورهای در حال توسعه به نظر می رسد آشنایی با روش های تأمین مالی صادرات برای مدیران از اهمیت فروانی برخوردار باشد؛ لذا در این مقاله به این مهم پرداخته شده است. روش های مختلفی برای تأمین مالی پروژه ها و بحث های سرمایه گذاری وجود دارد که در این مقاله به مباحث اصلی حوزه تأمین مالی صادرات پرداخته شده است. برای تأمین مالی صادرات دو روش عمده وجود دارد. این دو روش شامل اعتبار خریدار و اعتبار فروشنده می باشد.

18 اسفند 1396
1. مقدمه
یکی از مسائل مهم هر کسب وکار امروزی بخصوص کسب وکارهای فعال در حوزه صادرات، بحث تأمین مالی است. امروزه با توجه به اهمیت امر صادرات برای کشورهای در حال توسعه به نظر می رسد آشنایی با روش های تأمین مالی صادرات برای مدیران از اهمیت فروانی برخوردار باشد؛ لذا در این مقاله به این مهم پرداخته شده است. روش های مختلفی برای تأمین مالی پروژه ها و بحث های سرمایه گذاری وجود دارد که در این مقاله به مباحث اصلی حوزه تأمین مالی صادرات پرداخته شده است. برای تأمین مالی صادرات دو روش عمده وجود دارد. این دو روش شامل اعتبار خریدار1 و اعتبار فروشنده2 می باشد [1].
2. اعتبار خریدار
این نوع تسهیلات با هدف فراهم کردن امکان فروش مدت دار کالا و خدمات اعطا می گردد. خریدار کالای صادراتی یا کارفرمای خرید خدمات صادارتی، تمایل دارد وجه کالا یا خدمات فنی را به صورت مدت دار بپردازد، در حالی که فروشنده - پیمانکار ایرانی ترجیح می دهد وجه مربوطه را نقدی دریافت کند. در اینجا بانک عامل ((بانک فروشنده)) می تواند به صورت واسطه مالی ایفای نقش نماید. وجه مربوط به فروشنده - پیمانکار ایرانی به صورت نقدی پرداخت و در سرسیدهای مقرر از خریدار- کارفرمای خارجی یا بانک ایشان دریافت نماید. ضوابط اعطای اعتبار خریدار شامل:
الف- ضوابط عمومی
  •       1. ارائه تأییدیه مبنی بر این که حداقل 60 درصد ارزش کالا یا طرح صادراتی ایرانی است ((توسط وزارتخانه ذیربط)) ؛
  •       2. در مورد کالا کمیته موضوع ماده 19 مستقر در سازمان توسعه تجارت مراتب را تأیید می نماید؛
  •       3. تصویب در کمیته پذیرش بانک صادر کننده؛
ب- درصد تأمین مالی
  •       1. کوتاه مدت (تا 2 سال) تا 100 درصد؛
  •       2. میان مدت (تا 5 سال) تا 85 درصد؛
پ- دوره بازپرداخت
  •      1.کالای مصرفی حداکثر 2 سال از تاریخ پرداخت وجه به صادر کننده کالای سرمایه ای؛ 
  •      2.یا طرح حداکثر 5 سال از تاریخ حمل یا اتمام طرح؛
ت- تضمین مورد نیاز
  •      1. تضمین بانک قابل قبول؛
  •      2. تضمین وزارت دارایی از طرف دولت خریدار؛
ث- نرخ سود
  •      1. نرخ شناور: لایبور به اضافه درصدی به عنوان حاشیه سود؛
  •      2. نرخ ثابت: به اضافه درصدی به عنوان حاشیه سود (حاشیه سود بر اساس نوع تضمین،مدت، نوع کالا یا طرح صادراتی تعیین می شود)؛
ج- هزینه ها
  •      1. هزینه مدیریت (برای اعتبارات میان مدت)، نسبت به کل مبلغ تسهیلات در ابتدای دوره اخذ می شود؛
  •      2. حق بیمه صندوق ضمانت صادرات بر اساس مدت اعتبار و نوع تضمین تعیین می گردد؛
2. اعتبار فروشنده
صادرکننده- فروشنده قرارداد تجاری خود را با خریدار- پیمانکار به صورت مدت دار منعقد می نماید و لذا می پذیرد که خریدار یا بانک ایشان وجه کالا را تحت اعتبار اسنادی یوزانس3 یا برات مدت دار4 بپردازد. سپس فروشنده از بانک خودش، درخواست تسهیلات در قالب اعتبار فروشنده می نماید. بانک پس از بررسی و حصول موارد ذیل به تنزیل اعتبار اسنادی5 یا برات مدت دار فوق الذکر را در قالب عقد خرید دین اقدام می نماید. فروشنده باید قبل از انعقاد قرارداد تجاری یا صدور پروفرما، در خصوص وضعیت اعتباری بانک خریدار و هزینه های تسهیلات با بانک مشورت نموده و سپس در خصوص بانک گشایش کننده اعتبار اسنادی یا متعهد برات مدت دار با خریدار توافق نماید. در این روش فروشنده از طریق روش های ذیل تأمین مالی می نماید:
الف- وام
وام­ هاي بانکي پس از اعتبارات تجاري، دومين منبع مهم مالي هستند. شرکت ­های تجاری علاوه بر گرفتن وام، در بسياري از امور مالی خود، به خدمات مختلف و گوناگون بانک ها نياز دارند.
  •     1. وام های کوتاه مدت
بانک ­هاي تجاري سه نوع وام کوتاه مدت به شرکت ­ها و مشتريان خود مي‌دهند اين وام ­ها عبارتند از: اعطاي حد اعتبار، اعتبار در حساب جاري و وام‌هاي يک ماهه. منابع مالي کوتاه مدت شامل بستانکاران تجاري (خريد نسيه)، اوراق تجاري (نوعي اوراق قرضه کوتاه مدت)، وام بانکي، وجه از طريق فروش حساب­ هاي دريافتني و وثيقه قراردادن موجودي کالا (براي گرفتن وام­هاي کوتاه مدت) است.
  •     2. وام های میان مدت
وام میان مدت به وامی گفته می شود که سرسید آن بیش از یک سال است و شرکت وام گیرنده باید طبق یک جدول زمان بندی شده اصل و فرع آن را در زمان های مشخص پرداخت کند. معمولاً بازپرداخت آن به صورت اقساط است. از آن جا که نرخ بهره این نوع وام ها ثابت است، اهرم مالی شرکت گیرنده وام را بالا می برند. قرارداد وام­ هاي میان مدت مستقيماً بين وام دهنده و وام گيرنده بسته مي‌شود؛ در نتيجه مواد قراردادهاي مختلف متفاوت خواهد بود. از آنجا که معمولاً شرکتي که به پول نياز دارد مستقيماً به بانک و مؤسسه وام دهنده مراجعه مي‌کند و سعي مي‌کند با آن سازمان به تفاهم برسد، در مورد تعيين شرايط و مواد قرارداد وام ­ها، سازمان­ هاي نظارت کننده و دولتي (مثل کميسيون بورس و اوراق بهادار) هيچ دخالتي نمي‌کنند. معمولاً بانک ­هاي تجاري، شرکت ­هاي بيمه و سازمان­ هاي مالي از مهم‌ترين نهادهاي اعطاي وام­هاي میان مدت به شمار مي‌روند. سیاست بانک ها در حفظ رابطه با مشتری (تعیین مدیر رابط) از دلایل عمده استفاده شرکت ها از وام های بانکی است. بانک ها با ایجاد این نوع رابطه به صورت یک مشاور تأمین مالی برای شرکت ها درمی آیند [2].
ب- تنزیل اسناد6
تنزیل اسناد (فاكتورينگ) عبارت است از فروش نقدي مطالبات يا حساب هاي دريافتني به قيمتي كمتر از مبلغ اسمي. فروشنده (صادركننده يا سازنده) با فروش این گونه حساب ها، مالکیت خود را به عامل انتقال مي دهد و عامل نيز كليه سياهه هاي لاوصول فروشنده را خريده و مسئوليت ترتيبات بعدي با خريدار كالا را تحت نظر خويش مي گيرد و حق رجوع به بدهكار اصلي را دارد. فاكتورينگ با بدهي هاي كوتاه مدت سروكار دارد. درابتداي كارعامل وضعيت اعتباري بدهكاران را ارزيابي مي نمايد و چنانچه نتيجه اين ارزيابي اعتباري، مثبت باشد خطر توانايي مالي بدهكار را براي پرداخت در سررسيد معين تا سقف مشخصي برعهده مي گيرد. سپس عامل برمبناي سقف تصويبی، فوراً پيش پرداختي را كه معمولاً حداكثر معادل 90 درصد ارزش سياهه مي باشد، قبل از سررسيد سياهه در اختيار فروشنده قرار مي دهد .فروشنده هم كارمزدي برمبناي پیش دريافت براي خدمات عامل می پردازد كه نرخ آن ثابت است و بستگي به ماهيت معامله يعني تعداد حساب هاي دريافتني، تعداد سياهه هاي بدهكار مربوطه درسال، خطر پيش بيني شده و كشور مقصد كالا دارد. دركشورهاي پيشرفته، به ويژه دركشورهاي اروپايي، نرخ اينگونه كارمزدها بين 1 تا 2/5 درصد متغير است. طرف هاي درگير در انجام مكانيسم فاكتورينگ عبارتند از:
  •     1. شركت فروشنده كه فروش نسيه داشته و اسناددريافتني (فاكتورها) را به شركت فاكتورينگ مي فروشد؛
  •     2. خريدار نسيه كالا و خدمات (بدهكار)؛
  •     3. شركت فاكتورينگ؛
ج- خرید قطعی دین7
واژه فورفيتينگ درمعني عام كلمه يعني خريد تعهدات مالي ناشي از فروش كالا يا خدمات، به قيمتي كمتر از مبلغ اسمي آن ها، و بدون حق مراجعه به متعهدين قبلي. با قيد شرط عدم مراجعه كليه زيان هاي احتمالي ومشكلات مربوط به وصول اينگونه تعهدات، به متعامل تعهدات كه مطالبات صادركننده را پس از كسر بهرة موردنظر نقدا پرداخت (تنزيل) نموده، انتقال مي یابد. واژه فورفيتينگ ماخوذ از واژه فرانسوي فورفيت و به مفهوم واگذاري حقوق است كه زيربناي اصلي اينگونه معاملات را تشکیل مي دهد. در معاملات فورفيتينگ، اسناد مالي غالبا به شكل برات و سفته مي باشد، اگرچه بدهي هاي دفتري، پرداخت هاي معوق ناشي از اعتبارات اسنادي و ساير شكل هاي تعهد نيز به صورتي غيرمتداول مورد معامله قرار مي گيرد. قبول سفته و برات براي انجام اين گونه معاملات به علت سابقه طولاني آن ها به عنوان ابزار تأمين مالي و همچنين سادگي ذاتي آن ها است؛ زيرا به آساني قابل انتقال هستند و مسائل  و مشكلات آن ها درچارچوب حقوقي بين المللي راساً قابل رسيدگي است.
مطالباتي كه در اين گونه معاملات به صورت قطعي خريداري مي گردد، معمولاً داراي تضميني مي باشد. از آنجا كه واردكننده خارجي و متعهد پرداخت، به طورمعمول ناشناخته است و زيان احتمالي براي خريدار تعهد، قابل تخمين نيست، بنابراين در صورت عدم پرداخت از سوي متعهد، متعامل فقط مي تواند به تضمین نامه بانكي به عنوان تنها وثيق هاي كه دراختيار دارد متكي باشد. هر متعامل بايد سقف معاملاتي خود را شخصاً تعيين نمايد. اين شرط عمدتاً با لحاظ كردن شرايط بازار براي تأمين مالي اتكايي و براي فروش تعهد به سرمايه گذاران احتمالي و همچنين با توجه به برآورد خطرات موجود درهر معامله تعيين مي گردد. پس ازاينكه متعامل تصميم به خريد تعهدي گرفت، روش انجام كار ساده و سريع است و صادركننده طلب خود را كه عبارت از ارزش اسمي است (مبلغ مندرج درسفته يا برات) پس از كسر بهره (تنزيل) براي كل دوره يعني تا تاريخ سررسيد، فوراً و نقداً دريافت مي دارد. اين معامله براي صادركننده در واقع به منزله تبديل یك فروش مدت دار كالا به یك فروش نقدي كالاست. تنها مسئولیت وي اين است كه كالا را به وجه رضايت آميزي توليد نموده و تحويل دهد و اسناد تعهد را به وجه صحيح تنظيم نمايد. اين عامل آخر، همراه با نرخ بهره ثابت كه در ابتدا براي كل معامله دريافت مي شود، فورفيتينگ را براي صادركننده جذاب مي نمايد [3].

پانویس
1.Buyer's Credit
2.Supplier Credit
3.Usance
4.Time Draft
5.Discount
6.Factoring
7.Forfaiting

منابع
1. زینال زاده، ایرج. (1390). تأمین مالی واردات، صادرات، پروژه ها، انتشارات نشر بازرگانی: تهران.
2. نوو، ریموند (1396). مدیریت مالی، انتشارات سمت: تهران.
3. پرویزیان، کوروش، آذرخش، ندا. (1389). ابزارهای نوین تأمین مالی در توسعه صادرات (آخرین گدارهای تأمین مالی). ماهنامه بانک توسعه صادرات. 83، 24-26.
 

مقاله ها